Η στρατηγική φθοράς του Ιράν και το χτύπημα σε στρατηγικό ραντάρ στο Κατάρ προκάλεσαν black out στην αμερικανική αεράμυνα στον Περσικό Κόλπο
(upd) Στους πρώτους μήνες της στρατιωτικής σύγκρουσης με τις ΗΠΑ το Ιράν έδειξε ότι δεν αντιμετωπίζει τον πόλεμο πυραύλων και drones ως έναν απλό διαγωνισμό ισχύος πυρός.
Η βασική του επιδίωξη φαίνεται να είναι πιο σύνθετη: να μετατρέψει την τεχνολογική υπεροχή του αντιπάλου σε οικονομικό και επιχειρησιακό βάρος.
Αντί να επιχειρεί να ανταγωνιστεί την Ουάσιγκτον σε αεροπορικές πλατφόρμες, δορυφορικά δίκτυα ή πανάκριβα συστήματα αναχαίτισης, το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) επενδύει στη μαζικότητα, στην ποικιλία των απειλών, στην αλλαγή τροχιάς ορισμένων πυραύλων και στη διαρκή πίεση πάνω στον αμυνόμενο.
Δοκιμασία για τις ΗΠΑ οι σύνθετες ιρανικές επιθέσεις
Δημοσιεύματα που βασίζονται σε αμερικανικές αξιολογήσεις αναφέρουν ότι μέσα σε διαδοχικές φάσεις της σύγκρουσης οι ιρανικές επιθέσεις έγιναν πιο σύνθετες, ακριβώς για να δυσκολεύουν την αμερικανική αεράμυνα και να εξαντλούν πολύτιμα αποθέματα αναχαιτιστικών πυραύλων Patriot.
Αυτή η επιλογή έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή στον σύγχρονο πόλεμο η «τιμή» μιας αναχαίτισης μπορεί να είναι εξίσου κρίσιμη με το αν ο εισερχόμενος στόχος τελικά καταστρέφεται.
Ένα σχετικά φθηνό drone μονής κατεύθυνσης μπορεί να υποχρεώσει τον αμυνόμενο να ενεργοποιήσει αισθητήρες, να δεσμεύσει πληρώματα και, υπό ορισμένες συνθήκες, να καταναλώσει έναν πολύ ακριβότερο πύραυλο αναχαίτισης.
Ο συνδυασμός που σκοτώνει
Όταν τέτοια drones συνδυάζονται με βαλλιστικούς πυραύλους, διαφορετικές ταχύτητες, ύψη πτήσης και μεταβαλλόμενες τροχιές, η άμυνα δεν έχει την πολυτέλεια να θεωρεί εξαρχής κάποια ίχνη «δευτερεύοντα».
Κάθε απειλή πρέπει να αξιολογείται μέσα σε ελάχιστο χρόνο.
Αυτό ακριβώς επιδιώκει η ιρανική λογική: όχι μόνο να περάσει ένα όπλο μέσα από την άμυνα, αλλά να αναγκάσει την άμυνα να πληρώσει για κάθε λεπτό αβεβαιότητας.
Χαρακτηριστικό ήταν το μοτίβο επιθέσεων εναντίον αμερικανικών δυνάμεων στην Ιορδανία.
Σε περίοδο πέντε ημερών, το Ιράν εξαπέλυσε διαδοχικά κύματα drones και πυραύλων κατά τριών βάσεων, με δυτικές αναφορές να περιγράφουν την προσπάθεια ως απόπειρα κορεσμού και αποδιοργάνωσης των αμερικανικών συστημάτων.
Οι πυραυλικοί ελιγμοί αιφνιδίασαν την αεράμυνα των ΗΠΑ
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η χρήση πυραύλων που μπορούν να μεταβάλλουν αιφνιδιαστικά την πορεία τους.
Η κλασική βαλλιστική τροχιά είναι σε μεγάλο βαθμό υπολογίσιμη μετά την αρχική φάση επιτάχυνσης· ένα όπλο όμως που πραγματοποιεί ελιγμούς εν πτήσει αυξάνει την αβεβαιότητα για το πιθανό σημείο πρόσκρουσης και περιορίζει τον χρόνο αντίδρασης.
Έτσι, ο αμυνόμενος μπορεί να αναγκαστεί να δεσμεύσει περισσότερα μέσα, να εκτοξεύσει νωρίτερα ή να κρατήσει περισσότερους αναχαιτιστικούς πυραύλους διαθέσιμους για στόχους των οποίων η τελική κατεύθυνση δεν είναι ακόμη σαφής.
Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ισχυρό στοιχείο της ιρανικής προσαρμογής.
Η Τεχεράνη δεν χρειάζεται να πετυχαίνει καθολική διείσδυση της αμερικανικής αεράμυνας για να δημιουργήσει στρατηγικό πρόβλημα.
Αρκεί να διατηρεί έναν λόγο κόστους που λειτουργεί σε βάρος των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η μαζική χρήση φθηνότερων drones, σε συνδυασμό με ακριβότερους και πιο προηγμένους πυραύλους για στόχους υψηλής αξίας, δημιουργεί μια κλιμακωτή δομή απειλής.
Η άμυνα πρέπει να αποφασίζει ποιο όπλο θα αναχαιτίσει, με ποιο σύστημα και σε ποια φάση.
Η φθορά πανάκριβων μέσων για την αναχαίτιση φθηνών drones
Αν χρησιμοποιήσει πανάκριβο πύραυλο αναχαίτισης εναντίον χαμηλού κόστους drone, η ιρανική πλευρά κερδίζει στην οικονομία πυρομαχικών.
Αν το αγνοήσει και το drone πετύχει κρίσιμη εγκατάσταση, κερδίζει επιχειρησιακά.
Αν, τέλος, η προσοχή στραφεί στα drones ενώ ακολουθεί ταχύτερος πύραυλος με ελιγμούς, το αμυντικό δίκτυο πιέζεται σε πολλαπλά επίπεδα ταυτόχρονα.
Σε αυτή τη λογική εντάσσεται και η προσπάθεια του Ιράν να χτυπήσει τα «μάτια» της αμερικανικής αντιπυραυλικής αρχιτεκτονικής.
Η καταστροφή του ραντάρ AN/FPS-132 έφερε την κατάρρευση της αεράμυνας των ΗΠΑ
Δορυφορικές εικόνες και δυτικές αναλύσεις έδειξαν ότι το στρατηγικό ραντάρ AN/FPS-132 στην αεροπορική βάση Al Udeid στο Κατάρ υπέστη ζημιές από ιρανικό πλήγμα, ενώ οι Financial Times ανέφεραν ότι ένα AN/TPY-2 στην Ιορδανία καταστράφηκε.
Η επιλογή τέτοιων στόχων έχει μεγαλύτερη αξία από την απλή καταστροφή ενός μεμονωμένου οπλικού συστήματος.
Τα ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης αποτελούν κρίσιμους κόμβους του δικτύου: εντοπίζουν εκτοξεύσεις, υπολογίζουν τροχιές και τροφοδοτούν τα συστήματα διοίκησης με δεδομένα για την αναχαίτιση.
Η υποβάθμισή τους μειώνει τον διαθέσιμο χρόνο αντίδρασης και μπορεί να πολλαπλασιάσει την αποτελεσματικότητα των επόμενων κυμάτων επίθεσης.
Παράλληλα, το Ιράν έχει διατηρήσει μια πολυστρωματική πυραυλική δύναμη, από παλαιότερους βαλλιστικούς τύπους έως νεότερα συστήματα που δίνουν έμφαση στην ταχύτητα και στην ικανότητα ελιγμών.
Το κατεστραμμένο ραντάρ AN/FPS-132
Η καταστροφή του στρατηγικού ραντάρ στο Κατάρ άνοιξε τον δρόμο στον υπερηχητικό Fattah-2
Ο Fattah-2 έχει παρουσιαστεί από το Ιράν ως υπερηχητικό σύστημα με όχημα ολίσθησης, ενώ τεχνικές αναλύσεις αναγνωρίζουν ότι όπλα με υψηλή ταχύτητα και δυνατότητα μεταβολής πορείας είναι πολύ δυσκολότερα για τα υφιστάμενα συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας — χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι κυριολεκτικά «αδύνατο» να αναχαιτιστούν.
Η πολιτική και στρατιωτική αξία ενός τέτοιου όπλου δεν βρίσκεται μόνο στην καταστροφική ισχύ του.
Βρίσκεται και στην αβεβαιότητα που επιβάλλει στον αντίπαλο, ο οποίος πρέπει να υπολογίζει ότι ορισμένοι στόχοι υψηλής αξίας μπορεί να παραμένουν ευάλωτοι ακόμη και μέσα σε ένα πυκνό πλέγμα άμυνας.
Η ανθεκτικότητα της ιρανικής υποδομής
Ακόμη σημαντικότερη είναι η ανθεκτικότητα της ίδιας της ιρανικής υποδομής.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ επιχείρησαν να περιορίσουν την ικανότητα εκτόξευσης χτυπώντας βάσεις, εγκαταστάσεις παραγωγής και υποδομές πυραύλων.
Δορυφορικές αναλύσεις κατέγραψαν σοβαρές ζημιές σε ορισμένα συγκροτήματα και προσωρινή μείωση της ιρανικής δραστηριότητας, αλλά δεν κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το πυραυλικό οπλοστάσιο εξουδετερώθηκε.
Η εκτεταμένη χρήση υπόγειων εγκαταστάσεων, κινητών εκτοξευτών και διασποράς προσφέρει στην Τεχεράνη ένα επίπεδο επιβίωσης που δυσκολεύει την οριστική καταστροφή της δύναμης με αεροπορικά πλήγματα. Υπάρχουν εδώ και χρόνια αναφορές για τεχνολογική και τεχνική συνεργασία με τη Βόρεια Κορέα, περιλαμβανομένης βοήθειας σε υπόγειες υποδομές, αν και η πλήρης έκταση αυτής της συνεργασίας δεν είναι ανεξάρτητα τεκμηριωμένη.
Η επιχειρησιακή σημασία αυτής της ανθεκτικότητας φάνηκε με ιδιαίτερα σκληρό τρόπο στις 17 Ιουλίου, όταν ιρανική επίθεση με πυραύλους και drones έπληξε την Muwaffaq Salti Air Base στην Ιορδανία.
Η αμερικανική CENTCOM ανακοίνωσε αρχικά ότι δύο Αμερικανοί στρατιωτικοί σκοτώθηκαν, ένας αγνοούνταν και τέσσερις χρειάστηκαν νοσοκομειακή περίθαλψη, ενώ στη συνέχεια ο απολογισμός των νεκρών στην Ιορδανία αυξήθηκε σε τρεις.
Το γεγονός απέδειξε ότι, παρά μήνες αεροπορικών επιχειρήσεων και έντονης προσπάθειας εξουδετέρωσης των ιρανικών εκτοξευτών, η Τεχεράνη εξακολουθούσε να διαθέτει τη δυνατότητα πραγματοποίησης επιθέσεων με πραγματικές απώλειες σε αμερικανικές εγκαταστάσεις.
Αυτό δεν αποτελεί από μόνο του απόδειξη στρατηγικής νίκης, αποτελεί όμως σαφή διάψευση της ιδέας ότι η πυραυλική απειλή μπορούσε να εξαλειφθεί γρήγορα και ολοκληρωτικά.
Χρειάζεται, βέβαια, προσοχή στους αριθμούς που χρησιμοποιούνται για την αποτελεσματικότητα των ιρανικών πυραύλων απέναντι στο Ισραήλ.
Διάτρητος ο ισραηλινός εναέριος χώρος
Η ίδια η ισραηλινή εφημερίδα Haaretz παραδέχθηκε πως τις τελευταίες μέρες μίας φάσης του πολέμου το ποσοστό των πυραύλων που περνούσαν την άμυνα είχε αυξηθεί αισθητά, ξεπερνώντας το 30%.
Αυτή η εικόνα είναι, στην πραγματικότητα, περισσότερο ενδιαφέρουσα στρατηγικά από έναν υπερβολικό αριθμό.
Δείχνει μια δυναμική διαδικασία προσαρμογής: ο επιτιθέμενος μελετά το αμυντικό σύστημα, τροποποιεί τα μέσα και τις τακτικές του και σταδιακά βελτιώνει την πιθανότητα διείσδυσης.
Το ιρανικό πλεονέκτημα, συνεπώς, δεν πρέπει να αναζητείται σε έναν μύθο τεχνολογικής παντοδυναμίας.
Βρίσκεται στη δυνατότητα να επιβάλει στην ισχυρότερη στρατιωτική δύναμη του κόσμου ένα πρόβλημα για το οποίο δεν υπάρχει φθηνή απάντηση.
Στρατηγική κορεσμού και διασποράς
Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν ανώτερη αεροπορία, ισχυρότερους αισθητήρες και εξαιρετικά προηγμένα συστήματα αεράμυνας.
Όμως το Ιράν έχει οικοδομήσει μια στρατηγική που προσπαθεί να ακυρώσει μέρος αυτής της υπεροχής μέσω κορεσμού, διασποράς, υπόγειας προστασίας, διαφοροποίησης των όπλων και συνεχούς προσαρμογής.
Όσο η Ουάσιγκτον αναγκάζεται να δαπανά ακριβούς πυραύλους αναχαίτισης για να αντιμετωπίζει πολύ φθηνότερα εισερχόμενα μέσα και όσο η Τεχεράνη διατηρεί την ικανότητα να αποκαθιστά ή να αντικαθιστά την επιθετική της ισχύ, ο πόλεμος φθοράς διεξάγεται όλο και περισσότερο στο πεδίο που επέλεξε το Ιράν.
Αυτό είναι και το βαθύτερο μήνυμα της ιρανικής στρατηγικής.
Η αποτροπή δεν προϋποθέτει να έχει κανείς περισσότερα αεροσκάφη, περισσότερους δορυφόρους ή μεγαλύτερο αμυντικό προϋπολογισμό από τον αντίπαλο.
Ανυπόφορο το κόστος των επιθέσεων για τις ΗΠΑ
Προϋποθέτει να μπορεί να του αποδείξει ότι το κόστος της συνέχισης της επίθεσης θα αυξάνεται, ότι οι βάσεις του δεν είναι απρόσβλητες και ότι ακόμη και ένα προηγμένο δίκτυο αεράμυνας μπορεί να πιεστεί μέχρι τα όριά του. Η Τεχεράνη φαίνεται να επενδύει ακριβώς σε αυτή την εξίσωση: στην επιβίωση, στην ανταπόδοση και στην ικανότητα να μετατρέπει κάθε νέα αμερικανική επιχείρηση σε ακριβότερη και δυσκολότερη από την προηγούμενη.
Σε έναν τέτοιο πόλεμο, η αριθμητική της ισχύος παύει να είναι μονοδιάστατη.
Η τεχνολογική υπεροχή παραμένει σημαντική, αλλά δεν αρκεί όταν ο αντίπαλος μπορεί να επιλέγει τον ρυθμό, να πολλαπλασιάζει τα διλήμματα άμυνας και να ανανεώνει διαρκώς την απειλή.
Για το Ιράν, επομένως, το ζητούμενο δεν είναι να αποδείξει ότι διαθέτει ισχυρότερες ένοπλες δυνάμεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Είναι να καταστήσει σαφές ότι η στρατιωτική υπεροχή της Ουάσιγκτον δεν εγγυάται ούτε έναν σύντομο πόλεμο ούτε μια ανέξοδη νίκη.
Και όσο η Τεχεράνη διατηρεί αξιόπιστη δυνατότητα ανταπόδοσης, αναπροσαρμόζει τις μεθόδους της και υποχρεώνει τον αντίπαλο να καταναλώνει δυσανάλογα ακριβούς πόρους για την άμυνά του, η αμερικανική τεχνολογική υπεροχή δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε πολιτική ή στρατηγική κυριαρχία.
Αυτό ίσως αποτελεί τη σημαντικότερη ιρανική επιτυχία της σύγκρουσης: όχι την εξάλειψη της ισχύος του αντιπάλου, αλλά την αμφισβήτηση της δυνατότητάς του να τη χρησιμοποιεί χωρίς συνεχώς αυξανόμενο κόστος.
www.bankingnews.gr
Η βασική του επιδίωξη φαίνεται να είναι πιο σύνθετη: να μετατρέψει την τεχνολογική υπεροχή του αντιπάλου σε οικονομικό και επιχειρησιακό βάρος.
Αντί να επιχειρεί να ανταγωνιστεί την Ουάσιγκτον σε αεροπορικές πλατφόρμες, δορυφορικά δίκτυα ή πανάκριβα συστήματα αναχαίτισης, το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) επενδύει στη μαζικότητα, στην ποικιλία των απειλών, στην αλλαγή τροχιάς ορισμένων πυραύλων και στη διαρκή πίεση πάνω στον αμυνόμενο.
Δοκιμασία για τις ΗΠΑ οι σύνθετες ιρανικές επιθέσεις
Δημοσιεύματα που βασίζονται σε αμερικανικές αξιολογήσεις αναφέρουν ότι μέσα σε διαδοχικές φάσεις της σύγκρουσης οι ιρανικές επιθέσεις έγιναν πιο σύνθετες, ακριβώς για να δυσκολεύουν την αμερικανική αεράμυνα και να εξαντλούν πολύτιμα αποθέματα αναχαιτιστικών πυραύλων Patriot.
Αυτή η επιλογή έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή στον σύγχρονο πόλεμο η «τιμή» μιας αναχαίτισης μπορεί να είναι εξίσου κρίσιμη με το αν ο εισερχόμενος στόχος τελικά καταστρέφεται.
Ένα σχετικά φθηνό drone μονής κατεύθυνσης μπορεί να υποχρεώσει τον αμυνόμενο να ενεργοποιήσει αισθητήρες, να δεσμεύσει πληρώματα και, υπό ορισμένες συνθήκες, να καταναλώσει έναν πολύ ακριβότερο πύραυλο αναχαίτισης.
Ο συνδυασμός που σκοτώνει
Όταν τέτοια drones συνδυάζονται με βαλλιστικούς πυραύλους, διαφορετικές ταχύτητες, ύψη πτήσης και μεταβαλλόμενες τροχιές, η άμυνα δεν έχει την πολυτέλεια να θεωρεί εξαρχής κάποια ίχνη «δευτερεύοντα».
Κάθε απειλή πρέπει να αξιολογείται μέσα σε ελάχιστο χρόνο.
Αυτό ακριβώς επιδιώκει η ιρανική λογική: όχι μόνο να περάσει ένα όπλο μέσα από την άμυνα, αλλά να αναγκάσει την άμυνα να πληρώσει για κάθε λεπτό αβεβαιότητας.
Χαρακτηριστικό ήταν το μοτίβο επιθέσεων εναντίον αμερικανικών δυνάμεων στην Ιορδανία.
Σε περίοδο πέντε ημερών, το Ιράν εξαπέλυσε διαδοχικά κύματα drones και πυραύλων κατά τριών βάσεων, με δυτικές αναφορές να περιγράφουν την προσπάθεια ως απόπειρα κορεσμού και αποδιοργάνωσης των αμερικανικών συστημάτων.
Οι πυραυλικοί ελιγμοί αιφνιδίασαν την αεράμυνα των ΗΠΑ
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η χρήση πυραύλων που μπορούν να μεταβάλλουν αιφνιδιαστικά την πορεία τους.
Η κλασική βαλλιστική τροχιά είναι σε μεγάλο βαθμό υπολογίσιμη μετά την αρχική φάση επιτάχυνσης· ένα όπλο όμως που πραγματοποιεί ελιγμούς εν πτήσει αυξάνει την αβεβαιότητα για το πιθανό σημείο πρόσκρουσης και περιορίζει τον χρόνο αντίδρασης.
Έτσι, ο αμυνόμενος μπορεί να αναγκαστεί να δεσμεύσει περισσότερα μέσα, να εκτοξεύσει νωρίτερα ή να κρατήσει περισσότερους αναχαιτιστικούς πυραύλους διαθέσιμους για στόχους των οποίων η τελική κατεύθυνση δεν είναι ακόμη σαφής.
Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ισχυρό στοιχείο της ιρανικής προσαρμογής.
Η Τεχεράνη δεν χρειάζεται να πετυχαίνει καθολική διείσδυση της αμερικανικής αεράμυνας για να δημιουργήσει στρατηγικό πρόβλημα.
Αρκεί να διατηρεί έναν λόγο κόστους που λειτουργεί σε βάρος των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η μαζική χρήση φθηνότερων drones, σε συνδυασμό με ακριβότερους και πιο προηγμένους πυραύλους για στόχους υψηλής αξίας, δημιουργεί μια κλιμακωτή δομή απειλής.
Η άμυνα πρέπει να αποφασίζει ποιο όπλο θα αναχαιτίσει, με ποιο σύστημα και σε ποια φάση.
Η φθορά πανάκριβων μέσων για την αναχαίτιση φθηνών drones
Αν χρησιμοποιήσει πανάκριβο πύραυλο αναχαίτισης εναντίον χαμηλού κόστους drone, η ιρανική πλευρά κερδίζει στην οικονομία πυρομαχικών.
Αν το αγνοήσει και το drone πετύχει κρίσιμη εγκατάσταση, κερδίζει επιχειρησιακά.
Αν, τέλος, η προσοχή στραφεί στα drones ενώ ακολουθεί ταχύτερος πύραυλος με ελιγμούς, το αμυντικό δίκτυο πιέζεται σε πολλαπλά επίπεδα ταυτόχρονα.
Σε αυτή τη λογική εντάσσεται και η προσπάθεια του Ιράν να χτυπήσει τα «μάτια» της αμερικανικής αντιπυραυλικής αρχιτεκτονικής.
Η καταστροφή του ραντάρ AN/FPS-132 έφερε την κατάρρευση της αεράμυνας των ΗΠΑ
Δορυφορικές εικόνες και δυτικές αναλύσεις έδειξαν ότι το στρατηγικό ραντάρ AN/FPS-132 στην αεροπορική βάση Al Udeid στο Κατάρ υπέστη ζημιές από ιρανικό πλήγμα, ενώ οι Financial Times ανέφεραν ότι ένα AN/TPY-2 στην Ιορδανία καταστράφηκε.
Η επιλογή τέτοιων στόχων έχει μεγαλύτερη αξία από την απλή καταστροφή ενός μεμονωμένου οπλικού συστήματος.
Τα ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης αποτελούν κρίσιμους κόμβους του δικτύου: εντοπίζουν εκτοξεύσεις, υπολογίζουν τροχιές και τροφοδοτούν τα συστήματα διοίκησης με δεδομένα για την αναχαίτιση.
Η υποβάθμισή τους μειώνει τον διαθέσιμο χρόνο αντίδρασης και μπορεί να πολλαπλασιάσει την αποτελεσματικότητα των επόμενων κυμάτων επίθεσης.
Παράλληλα, το Ιράν έχει διατηρήσει μια πολυστρωματική πυραυλική δύναμη, από παλαιότερους βαλλιστικούς τύπους έως νεότερα συστήματα που δίνουν έμφαση στην ταχύτητα και στην ικανότητα ελιγμών.
Το κατεστραμμένο ραντάρ AN/FPS-132
Η καταστροφή του στρατηγικού ραντάρ στο Κατάρ άνοιξε τον δρόμο στον υπερηχητικό Fattah-2
Ο Fattah-2 έχει παρουσιαστεί από το Ιράν ως υπερηχητικό σύστημα με όχημα ολίσθησης, ενώ τεχνικές αναλύσεις αναγνωρίζουν ότι όπλα με υψηλή ταχύτητα και δυνατότητα μεταβολής πορείας είναι πολύ δυσκολότερα για τα υφιστάμενα συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας — χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι κυριολεκτικά «αδύνατο» να αναχαιτιστούν.
Η πολιτική και στρατιωτική αξία ενός τέτοιου όπλου δεν βρίσκεται μόνο στην καταστροφική ισχύ του.
Βρίσκεται και στην αβεβαιότητα που επιβάλλει στον αντίπαλο, ο οποίος πρέπει να υπολογίζει ότι ορισμένοι στόχοι υψηλής αξίας μπορεί να παραμένουν ευάλωτοι ακόμη και μέσα σε ένα πυκνό πλέγμα άμυνας.
Η ανθεκτικότητα της ιρανικής υποδομής
Ακόμη σημαντικότερη είναι η ανθεκτικότητα της ίδιας της ιρανικής υποδομής.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ επιχείρησαν να περιορίσουν την ικανότητα εκτόξευσης χτυπώντας βάσεις, εγκαταστάσεις παραγωγής και υποδομές πυραύλων.
Δορυφορικές αναλύσεις κατέγραψαν σοβαρές ζημιές σε ορισμένα συγκροτήματα και προσωρινή μείωση της ιρανικής δραστηριότητας, αλλά δεν κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το πυραυλικό οπλοστάσιο εξουδετερώθηκε.
Η εκτεταμένη χρήση υπόγειων εγκαταστάσεων, κινητών εκτοξευτών και διασποράς προσφέρει στην Τεχεράνη ένα επίπεδο επιβίωσης που δυσκολεύει την οριστική καταστροφή της δύναμης με αεροπορικά πλήγματα. Υπάρχουν εδώ και χρόνια αναφορές για τεχνολογική και τεχνική συνεργασία με τη Βόρεια Κορέα, περιλαμβανομένης βοήθειας σε υπόγειες υποδομές, αν και η πλήρης έκταση αυτής της συνεργασίας δεν είναι ανεξάρτητα τεκμηριωμένη.
Η επιχειρησιακή σημασία αυτής της ανθεκτικότητας φάνηκε με ιδιαίτερα σκληρό τρόπο στις 17 Ιουλίου, όταν ιρανική επίθεση με πυραύλους και drones έπληξε την Muwaffaq Salti Air Base στην Ιορδανία.
Η αμερικανική CENTCOM ανακοίνωσε αρχικά ότι δύο Αμερικανοί στρατιωτικοί σκοτώθηκαν, ένας αγνοούνταν και τέσσερις χρειάστηκαν νοσοκομειακή περίθαλψη, ενώ στη συνέχεια ο απολογισμός των νεκρών στην Ιορδανία αυξήθηκε σε τρεις.
Το γεγονός απέδειξε ότι, παρά μήνες αεροπορικών επιχειρήσεων και έντονης προσπάθειας εξουδετέρωσης των ιρανικών εκτοξευτών, η Τεχεράνη εξακολουθούσε να διαθέτει τη δυνατότητα πραγματοποίησης επιθέσεων με πραγματικές απώλειες σε αμερικανικές εγκαταστάσεις.
Αυτό δεν αποτελεί από μόνο του απόδειξη στρατηγικής νίκης, αποτελεί όμως σαφή διάψευση της ιδέας ότι η πυραυλική απειλή μπορούσε να εξαλειφθεί γρήγορα και ολοκληρωτικά.
Χρειάζεται, βέβαια, προσοχή στους αριθμούς που χρησιμοποιούνται για την αποτελεσματικότητα των ιρανικών πυραύλων απέναντι στο Ισραήλ.
Διάτρητος ο ισραηλινός εναέριος χώρος
Η ίδια η ισραηλινή εφημερίδα Haaretz παραδέχθηκε πως τις τελευταίες μέρες μίας φάσης του πολέμου το ποσοστό των πυραύλων που περνούσαν την άμυνα είχε αυξηθεί αισθητά, ξεπερνώντας το 30%.
Αυτή η εικόνα είναι, στην πραγματικότητα, περισσότερο ενδιαφέρουσα στρατηγικά από έναν υπερβολικό αριθμό.
Δείχνει μια δυναμική διαδικασία προσαρμογής: ο επιτιθέμενος μελετά το αμυντικό σύστημα, τροποποιεί τα μέσα και τις τακτικές του και σταδιακά βελτιώνει την πιθανότητα διείσδυσης.
Το ιρανικό πλεονέκτημα, συνεπώς, δεν πρέπει να αναζητείται σε έναν μύθο τεχνολογικής παντοδυναμίας.
Βρίσκεται στη δυνατότητα να επιβάλει στην ισχυρότερη στρατιωτική δύναμη του κόσμου ένα πρόβλημα για το οποίο δεν υπάρχει φθηνή απάντηση.
Στρατηγική κορεσμού και διασποράς
Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν ανώτερη αεροπορία, ισχυρότερους αισθητήρες και εξαιρετικά προηγμένα συστήματα αεράμυνας.
Όμως το Ιράν έχει οικοδομήσει μια στρατηγική που προσπαθεί να ακυρώσει μέρος αυτής της υπεροχής μέσω κορεσμού, διασποράς, υπόγειας προστασίας, διαφοροποίησης των όπλων και συνεχούς προσαρμογής.
Όσο η Ουάσιγκτον αναγκάζεται να δαπανά ακριβούς πυραύλους αναχαίτισης για να αντιμετωπίζει πολύ φθηνότερα εισερχόμενα μέσα και όσο η Τεχεράνη διατηρεί την ικανότητα να αποκαθιστά ή να αντικαθιστά την επιθετική της ισχύ, ο πόλεμος φθοράς διεξάγεται όλο και περισσότερο στο πεδίο που επέλεξε το Ιράν.
Αυτό είναι και το βαθύτερο μήνυμα της ιρανικής στρατηγικής.
Η αποτροπή δεν προϋποθέτει να έχει κανείς περισσότερα αεροσκάφη, περισσότερους δορυφόρους ή μεγαλύτερο αμυντικό προϋπολογισμό από τον αντίπαλο.
Ανυπόφορο το κόστος των επιθέσεων για τις ΗΠΑ
Προϋποθέτει να μπορεί να του αποδείξει ότι το κόστος της συνέχισης της επίθεσης θα αυξάνεται, ότι οι βάσεις του δεν είναι απρόσβλητες και ότι ακόμη και ένα προηγμένο δίκτυο αεράμυνας μπορεί να πιεστεί μέχρι τα όριά του. Η Τεχεράνη φαίνεται να επενδύει ακριβώς σε αυτή την εξίσωση: στην επιβίωση, στην ανταπόδοση και στην ικανότητα να μετατρέπει κάθε νέα αμερικανική επιχείρηση σε ακριβότερη και δυσκολότερη από την προηγούμενη.
Σε έναν τέτοιο πόλεμο, η αριθμητική της ισχύος παύει να είναι μονοδιάστατη.
Η τεχνολογική υπεροχή παραμένει σημαντική, αλλά δεν αρκεί όταν ο αντίπαλος μπορεί να επιλέγει τον ρυθμό, να πολλαπλασιάζει τα διλήμματα άμυνας και να ανανεώνει διαρκώς την απειλή.
Για το Ιράν, επομένως, το ζητούμενο δεν είναι να αποδείξει ότι διαθέτει ισχυρότερες ένοπλες δυνάμεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Είναι να καταστήσει σαφές ότι η στρατιωτική υπεροχή της Ουάσιγκτον δεν εγγυάται ούτε έναν σύντομο πόλεμο ούτε μια ανέξοδη νίκη.
Και όσο η Τεχεράνη διατηρεί αξιόπιστη δυνατότητα ανταπόδοσης, αναπροσαρμόζει τις μεθόδους της και υποχρεώνει τον αντίπαλο να καταναλώνει δυσανάλογα ακριβούς πόρους για την άμυνά του, η αμερικανική τεχνολογική υπεροχή δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε πολιτική ή στρατηγική κυριαρχία.
Αυτό ίσως αποτελεί τη σημαντικότερη ιρανική επιτυχία της σύγκρουσης: όχι την εξάλειψη της ισχύος του αντιπάλου, αλλά την αμφισβήτηση της δυνατότητάς του να τη χρησιμοποιεί χωρίς συνεχώς αυξανόμενο κόστος.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών